Pab Grigor I

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Grigor I
Gregorythegreat.jpg
Dyrchafwyd yn Bab 3 Medi, 590
Diwedd y Babyddiaeth 12 Mawrth, 604
Rhagflaenydd Pab Pelagiws II
Olynydd Pab Sabinianws
Ganed c. 540
Rhufain
Bu Farw 12 Mawrth, 604
Rhufain


Pab Grigor I, a elwir hefyd yn Grigor Fawr neu Gregor(i) Fawr (c. 540 - 12 Mawrth, 604), oedd Pab Rhufain o 590 hyd ei farwolaeth. Mae'r eglwys yn ei gyfrif yn sant a Thad Eglwysig; ei wylmabsant yw 12 Mawrth. Cafodd ei eni yn Rhufain.

Yn ôl traddodiad, gwelodd gaethweision ifainc o Eingl-Sacsoniaid mewn marchnad caethweision yn Rhufain a phenderfynodd anfon cenhadwr i Brydain i droi'r Eingl-Sacsoniaid yn Gristnogion. Y gŵr a ddewisodd oedd Awstin, a fyddai'n archesgob cyntaf Caergaint yn ddiweddarach.

Roedd Grigor yn ddyn caredig iawn a weithiai i wella cyflwr y tlodion. Yn ogystal gwnaeth lawer i ddiwygio trefn yr eglwys. Roedd hefyd yn awdur yn yr iaith Ladin a ysgrifennodd homilïau ar Eseciel a'r Efengylau, llyfr ar reolau'r eglwys (Cura Pastoralis) a'r gweithiau ar gyfer gwasnanaethau eglwysig y Sacramentarium a'r Antiphonarium.

Yr enw cyffredin ar y Pab Grigor yng Nghymru'r Oesoedd Canol oedd Geirioel. Dyma gyfeiriad ato mewn awdl gan Iolo Goch i Dafydd ap Bleddyn, Esgob Llanelwy:

Da fu heb gelu Coel Godebawg,
Da Eirioel enau, eiriau oriawg,
Ac ys gwell gâr pell, gŵr pwyllawg — balchryw,
Ni bu ei gyfryw, llyw galluawg;
Os rhaid mynegi pwy rhi yrhawg,
Dafydd ap Bleddyn yw'r dyn doniawg.[1]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. D. R. Johnston (gol.), Gwaith Iolo Goch (Caerdydd, 1988), cerdd XVIII.12-17.
Rhagflaenydd:
Pab Pelagiws II
Pab
3 Medi 59012 Mawrth 604
Olynydd:
Pab Sabinianws