Ogof Bontnewydd

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Argraff arlunydd o Ddyn Neanderthal

Mae Ogof Bontnewydd (neu Bont Newydd) ger pentref Cefnmeiriadog yn nyffryn afon Elwy yn Sir Ddinbych (Cyfeirnod OS: SJ01527102) yn adnabyddus fel y man lle darganfuwyd y gweddillion cynharaf o fodau dynol ar ddaear Cymru gyda un dant yn mynd nôl tua 225,000 o flynyddoedd. Carreg galchfaen yw'r ogof ac nid ydyw ar agor i'r cyhoed. Yn wir, dim ond un man arall drwy wledydd Prydain sydd ag olion dyn mor gynnar a hyn, sef Eartham (Sussex).[1][2] Mae'n perthyn i Hen Oes y Cerrig (neu Paleolithig).

Bu Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn gyfrifol am gloddio yma rhwng 1978 a 1995. Ymysg y darganfyddiadau yn yr ogof yr oedd dannedd a rhan o ên bodau dynol oedd yn ffurf gynnar ar Ddyn Neanderthal. Cafwyd hyd i 19 o ddannedd i gyd, yn perthyn i bum unigolyn yn amrywio o ran oed o blant ieuanc i oedolion. Credir bod perchenogion y rhain wedi byw rywbryd rhwng 230,000 a 185,000 o flynyddoedd yn ôl. Cafwyd hyd i lawfwyeill Neanderthalaidd hefyd, ac esgyrn anifeiliaid gydag olion cigydda arnynt.

Y dechneg a ddefnyddiwyd oedd y gyfres dyddio carbon drwy iwraniwm a Thermoluminescence (TL) ar lawr stalagmitig.

Darganfyddiad arall yma oedd penglog arth oedd yn dyddio i gyfnod diweddarach, tua 28,000 o flynyddoedd yn ôl.

Llyfryddiaeth[golygu]

  • Green, S. a E. Walker (1991) Ice Age hunters: neanderthals and early modern hunters in Wales (Caerdydd: Amgueddfa Genedlaethol Cymru)

Cyfeiriadau[golygu]

  1. The Archaeology of Clwyd, Cyngor Sir Clwyd 1991 tudalen 32
  2. Hanes Cymru gan John Davies, Cyhoeddwr: Penguin, 1990, ISBN 0-14-012570-1; tudalen 3

Cysylltiadau allanol[golygu]