John Cale

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
John Cale
John Cale, 1977. Ffoto: Jean-Luc Ourlin
John Cale yn chwarae'r fiola drydanol mewn cyngerdd yng Ngwlad Belg, 2006
Gwybodaeth gefndirol
Tarddiad Cymro
Enw genedigol John Davies Cale
Ganwyd (1942-03-09)

Mawrth 9, 1942 (72 oed)
Garnant, Sir Gâr

Cerddoriaeth Roc, clasurol, arbrofol, roc-gerin, protopunk, llais
Galwedigaeth(au) Canwr, cyfansoddwr, cynhyrchydd, offerynnwr
Blynyddoedd 1965 - presennol
Label(i) recordio Columbia, Reprise, Island, SPY, Ze, Beserkley,A &M, Rhino, Domin o,Double Six
Gwefan http://john-cale.com

Cerddor yw John Cale (ganwyd 9 Mawrth 1942). Efe a sefydlodd y band arbrofol The Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965. Cafodd ei eni yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin.

Yn enwocaf am ei gerddoriaeth roc, mae Cale hefyd wedi gweithio mewn amryw o genres yn cynnwys drôn a chlasurol. Astudiodd yng Ngholeg Goldsmith, Prifysgol Llundain. Ers gadael The Velvet Underground mae Cale wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol ac wedi gweithio gyda rhai o enwau mawrion y byd roc yn cynhyrchu neu’n chwarae offerynnau.

Ymhlith y rhai mae Cale wedi cydweithio â nhw yw: Lou Reed, Nico, La Monte Young, John Cage, Terry Riley, Hector Zazou, Cranes, Nick Drake, Mike Heron, Kevin Ayers, Brian Eno, Patti Smith, The Stooges, Lio, The Modern Lovers, Art Bergmann, Manic Street Preachers, James Dean Bradfield, Super Furry Animals, Catatonia, Manchild, Big Leaves, Derrero, Tystion, Fernhill, Gorky's Zygotic Mynci, Marc Almond, Element of Crime, Squeeze, Happy Mondays, LCD Soundsystem, The Replacements a Siouxsie and the Banshees.

Bywyd a gyrfa gynnar[golygu]

Fe'i ganwyd yn ardal Cwmaman i Will Cale a Margaret Davies. Roedd ei fam yn athrawes a'i dad yn löwr. Fe'i magwyd yn uniaith Gymraeg hyd nes iddo ddechrau dysgu Saesneg wrth fynychu ysgol gynradd, er bod ei dad yn ddi-Gymraeg.[1] .

Yn ystod ei blentyndod fe ymosodwyd arno'n rhywiol gan ddau dyn gwahanol, un ohonynt yn weinidog Anglicanaidd, o fewn eglwys.[1][2]

Wedi darganfod ei dalent yn chwarae'r fiola, astudiodd gerddoriaeth ym Mhrifysgol Goldsmiths, Llundain. Cydweithiodd â'r mudiad avant garde Fluxus gan drefnu un o'u cyngherddau cynnar ym 1964.[3] Gyda chymorth y cyfansoddwr Americanaidd enwog Aaron Copland fe deithiodd i'r Unol Daleithiau i barhau ei astudiaethau cerddorol.

Yn Efrog Newydd cyfarfu â nifer o gyfansoddwyr dylanwadol gan gymryd rhan mewn cyngerdd piano 18 awr o Vexations gan Erik Satie. Yn dilyn y gyngerdd fe ymddangosodd ar y rhaglen deledu I've Got a Secret – ei gyfrinach ei fod o wedi perfformio mewn cyngerdd 18 awr.[4] Bu hefyd yn chwarae mewn ensemble Theatre of Eteranal Music/Dream Syndicate: roedd eu cerddoriaeth drôn yn ddylanwad ar y Velvet Underground yn ddiweddarach. Un o'i gydweithwyr cynnar oedd Sterling Morrison a ddaeth yn gitarydd y Velvet Underground.

The Velvet Underground[golygu]

Yn gynnar ym 1965, cyd-sefydlodd band gyda Lou Reed, yn recriwtio Angus MacLise (a oedd yn rhannu fflat ar y pryd) a Sterling Morrison. Fe ddefnyddwyd yr enwau The Primatives, a'r Falling Spikes cyn dewis y Velvet Underground, a ysbrydolwyd gan lyfr am arferion rhywiol.

Roedd Andy Warhol yn gynhyrchydd y Velvet Underground, er iddo adael y gerddoriaeth gael rhyddid llwyr. Llun gan Jack Mitchell.

Yn fuan cyn eu gig cyntaf (am ffi o $75 mewn ysgol gynradd), gadawodd MacLise y grŵp ac fe gymerwyd ei le gan Maureen Tucker ar ddrymiau. Er iddi ond cael ei recriwtio am y noson honno, daeth hi'n aelod sefydlog gyda'i steil dyrnu elfennol yn dod yn rhan annatod o sŵn y band, er gwaethaf amheuon Cale ar y dechrau.

Y recordiad cyntaf a rhyddhawyd oedd trac offerynnol o'r enw Loop ar ddisg-fflecsi a gynhwtswyd am ddim gyda'r cylchgrawn tanddaearol Aspen Magazine. Cafwyd ar y trac arbrawf atborth (feed-back) a ysgrifennwyd gan Cale a chwaraeodd y fiola.[5]

Roedd perthynas greadigol Cale a Reed yn rhan annatod o sŵn dau record hir cyntaf y band The Velvet Underground & Nico – Andy Warhol, 1967 a White Light/White Heat, 1968. Chwaraeai Cale y fiola yn bennaf ond yn roedd hefyd yn cyfrannu gitâr fâs, organ a llais cefndir ac yn siarad ar The Gift.

Chwaraeodd ar record cyntaf Nico, Chelsea Girl, 1967, a oedd yn cynnwys cyfansoddiadau ganddo ac aelodau eraill y Velvet Underground.

Gadawodd Cale y band ym 1968 yn rhannol oherwydd anghytundebau creadigol â Reed.

Yn dilyn marwolaeth Andy Warhol ym 1989 daeth Cale a Reed yngnghyd unwaith eto i recordio'r deyrnged Songs for Drella. Yn dilyn y prosiect fe ail-unodd y Velvet Underground ar gyfer nifer o gyngherddau ym 1993 er i Cale ddweud yn ddiweddarach nad oedd yn hapus gyda'r syniad.[6]

Gyrfa unigol[golygu]

Ers gadael y Velvet Underground mae Cale wedi gweithio fel cynhyrchydd neu wedi chwarae offerynnau ar nifer fawr o recordiau hir, gan gyd-weithio â rhai o'r artistiaid mwyaf adnabyddus y byd roc.

Mae Cale wedi recordio 15 o recordiau hir unigol a hefyd wedi cynhyrchu traciau sain i nifer o ffilmiau, yn aml gan ddefnyddio steil offerynnol clasurol.

Ym 1999 cyhoeddodd ei hunangofiant What's Welsh for Zen? a chwaraeodd yn agoriad swyddogol Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Roedd cyffuriau yn rhan hanfodol o gerddoriaeth Efrog newydd y 1960au a 1970au: dywedodd Cale "In the '60s, for me, drugs were a cool experiment... In the '70s, I got in over my head."[7] ond bellach mae wedi rhoi'r gorau i'w defnyddio. Yn 2009 cyflwynodd Cale raglen deledu BBC Wales Heroin, Wales and Me am broblemau cyffuriau yng Nghymru.[8]

Cynrychiolodd Cymru yn y 2009 Venice Biennale gyda'i waith 'Dyddiau Du' a archwiliai'i berthynas â'r iaith Gymraeg.[9]

Recordiau Unigol[golygu]

Cale yn 2010
  • 1970 : Vintage Violence
  • 1972 : The Academy in Peril
  • 1973 : Paris 1919
  • 1974 : Fear
  • 1975 : Slow Dazzle'
  • 1975 : Helen of Troy
  • 1981 : Honi Soit
  • 1982 : Music for a New Society
  • 1984 : Caribbean Sunset
  • 1985 : Artificial Intelligence
  • 1989 : Words for the Dying
  • 1996 : Walking on Locusts
  • 2003 : HoboSapiens
  • 2005 : blackAcetate
  • 2012 : Shifty Adventures in Nookie Wood

Recordiau ar y cyd[golygu]

  • 1971 : Church of Anthrax gyda Terry Riley
  • 1990 : Songs for Drella gyda Lou Reed
  • 1990 : Wrong Way Up gyda Brian Eno
  • 1994 : Last Day on Earth gyda Bob Neuwirth

Cynyrchiadau a chyfraniadau[golygu]

  • 1967 : Nico, Chelsea Girl, fiola, organ, gitâr
  • 1968 : Morning Glory, Two Suns Worth, peiriannydd sain
  • 1968 : Larry and Tommy, Yo-Yo (sengl), cynhyrchydd
  • 1969 : Nico, The Marble Index, fiola, piano, gitâr bas, gitâr, clychau, trefniant
  • 1969 : The Stooges, The Stooges, cynhyrchydd, fiola
  • 1969 : Earth Opera, The Great American Eagle Tragedy, gitâr, llais
  • 1970 : Glass Harp, Glass Harp, fiola
  • 1970, Chelsea, Chelsea, fiola
  • 1970 : Nick Drake, Bryter Layter, fiola, piano, cembalo, celeste, organ
  • 1970 : Nico, Desertshore, llais, bass gitâr, gitâr, allweddellau, cynhyrchydd
  • 1971 : Mike Heron, Smiling Men with Bad Reputations, gitâr, gitâr bâs, llais
  • 1971 : Tax Free, Tax Free, fiola
  • 1972 : Jennifer Warnes, Jennifer, cynhyrchydd
  • 1973 : Lauren Wood , Chunky, Novi and Ernie, cynhyrchydd
  • 1974 : Nico, The End..., cynhyrchydd ac offerynnau
  • 1975 : Geoff Muldaur, Is Having a Wonderful Time, fiola
  • 1975 : Brian Eno, Another Green World, fiola
  • 1975 : Patti Smith, Horses, cynhyrchydd
  • 1976 : The Modern Lovers, The Modern Lovers, cynhyrchydd
  • 1977 : Kate & Anna McGarrigle, Dancer with Bruised Knees’’’’, organ, marimba
  • 1977 : Menace, I Need Nothing/Electrocutioner (sengl), cynhyrchydd
  • 1977 : Sham 69, I Don’t Wanna (EP), cynhyrchydd
  • 1977 : Squeeze, Packet of Three (EP), cynhyrchydd
  • 1978 : Squeeze, Squeeze , cynhyrchydd
  • 1978 : Cristina, Disco Clone, cynhyrchydd
  • 1978 : Marie et les Garçons, Attitudes/Re-Bop (sengl), cynhyrchydd, marimba
  • 1978 : Brian Eno, Music for Films, fiola
  • 1978 : Julie Covington, Julie Covington, piano, clafinet
  • 1978 : David Kubinec, Some Things Never Change, allweddellau, cynhyrchydd
  • 1978 : Harry Toledo & The Rockets, Busted Chevrolet (EP), cynhyrchydd
  • 1979 : Ian Hunter, You’re Never Alone with a Schizophrenic, piano, allweddellau, telyn
  • 1979 : Model Citizens, Shift the Blame (EP), cynhyrchydd
  • 1979 : The Necessaries, You Can Borrow My Car / Runaway Child (sengl), cynhyrchydd
  • 1980 : Snatch, Shopping for Clothes (EP), cynhyrchydd
  • 1980 : Modern Guy, Une nouvelle vie, cynhyrchydd, cembalo, organ, offer taro
  • 1983 : Made for TV, So Afraid of the Russians/Unknown Soldier, cynhyrchydd, gitâr, syntheseisydd
  • 1985 : Nico, Camera Obscura, cynhyrchydd, llais
  • 1986 : Lio, Pop model, cynhyrchydd
  • 1987 : Element of Crime, Try to Be Mensch, cynhyrchydd, allweddellau
  • 1987 : Happy Mondays, Squirrel and G-Man Twenty Four Hour Party People Plastic Face Carnt Smile, cynhyrchydd
  • 1988 : Art Bergmann, Crawl with Me, cynhyrchydd
  • 1989 : Big Vern, Lullabies for Lager Louts, cynhyrchydd, allweddellau
  • 1990 : The Replacements, All Shook Down, fiola
  • 1991 : Maureen Tucker, I Spent a Week There the Other Night, fiola, synthesizer
  • 1991 : Sister Double Happiness, Heart and Mind, “Radar Blips”
  • 1991 : Louise Féron, Louise Féron, cynhyrchydd, piano
  • 1991 : Les Nouvelles Polyphonies Corses, Les Nouvelles Polyphonies Corses, piano
  • 1992 : Los Ronaldos, Sabor Salado, cynhyrchydd
  • 1992 : Hector Zazou, Sahara Blue, llais
  • 1994 : Vince Bell, Phoenix, piano
  • 1994 : Yohji Yamamoto, Your Pain Shall Be a Music, llais
  • 1994 : Hector Zazou, Chansons des mers froides llais
  • 1995 : Siouxsie and the Banshees, The Rapture, cynhyrchydd
  • 1995 : Ivan Kral, Nostalgia, piano
  • 1996 : Marc Almond, Fantastic Star, piano
  • 1996 : Goya Dress, Rooms, cynhyrchydd, piano, cymysgu
  • 1996 : Patti Smith, Gone Again, organ
  • 1996 : Les Nouvelles Polyphonies Corses, In Paradisu, cynhyrchydd
  • 1996 : The Maids of Gravity, The First Second, cynhyrchydd
  • 1997 : Garageland, Feel Alright, cynhyrchydd, piano
  • 1998 : The Jesus Lizard, The Jesus Lizard, cynhyrchydd
  • 1998 : Alan Stivell, 1 Douar, gitâr bâs, cymysgu
  • 1998 : Jack Smith, Les Evening Gowns Damnées (recordwyd yn y 60au),
  • 1999 : Jack Smith, Silent Shadows on Cinemaroc Island (recordwyd yn y 60au),
  • 1999 : Ventilator, Desert Station Frequency, cynhyrchydd
  • 2000 : Mediæval Bæbes, Undrentide, cynhyrchydd
  • 2001 : Super Furry Animals, Rings Around the World, piano
  • 2001 : Jools Holland, Small World Big Band, llais
  • 2002, Gordon Gano, Hitting the Ground, piano, llais
  • 2002, Trash Palace, Positions, lais
  • 2003, Angus MacLise, The Cloud Doctrine (recordwyd yn y 60au), fiola, gitâr, allweddellau
  • 2006 : Alejandro Escovedo, The Boxing Mirror, cynhyrchydd
  • 2008 : The Shortwave Set, Replica Sun Machine, fiola
  • 2010 : Manic Street Preachers, Postcards from a Young Man, allweddellau, sŵn

Ffynonellau[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

Dolenni allanol[golygu]

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i:


Baner CymruEicon person Eginyn erthygl sydd uchod am Gymro neu Gymraes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.