Is-etholiad Caerfyrddin, 1966

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cynhaliwyd Is-etholiad Caerfyrddin 1966 yng Nghaerfyrddin ar 14 Gorffennaf 1966.

Roedd Megan Lloyd George wedi bod yn aelod seneddol dros Etholaeth Caerfyrddin ers 1957 a hi enillodd y sedd ar 31 Mawrth 1966. Fodd bynnag, ni chymerodd unrhyw ran yn yr etholiad hwnnw am ei bod yn dioddef o'r cancr a bu farw ar yr 14 Mai 1966.

Doedd dim yng nghanlyniadau yr Etholiad cyffredinol yn awgrymu beth oedd i ddod. Enillodd y Blaid Lafur 32 o'r 36 sedd yng Nghymru.

Erbyn diwedd Ebrill sylweddolwyd pa mor sâl oedd Megan Lloyd George ac aeth Plaid Cymru ati yn drefnus ac yn sensitif i baratoi at is-etholiad. Dan gyfarwyddyd Cyril Jones (Cynrychiolydd) ac Islwyn Ffowc Elis (Swyddog y Wasg) aethpwyd ati i lunio cynlluniau manwl ar gyfer yr is-etholiad.

Yn yr is-etholiad hwn llwyddodd Plaid Cymru i ennill ei sedd seneddol gyntaf erioed. Gellir dadlau i'r fuddugoliaeth yma gael dylanwad ar y pleidleisio yn yr Alban flwyddyn yn ddiweddarach pan etholwyd Winnie Ewing yn Is-etholiad Hamilton ar ran Plaid Genedlaethol yr Alban.

Is-etholiad Caerfyrddin, 1966
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Plaid Cymru Gwynfor Evans 16,179 39.0 +22 (approx.)
Llafur Gwilym Prys Davies 13,743 33.1 -12 (approx.)
Rhyddfrydol Hywel Davies 8,615 20.8 -5 (approx.)
Ceidwadwyr Simon Day 2,934 7.1 -4.5
Mwyafrif 2,436 5.87
Y nifer a bleidleisiodd 41,506
Plaid Cymru yn disodli Llafur Gogwydd 12