Iau (planed)
| |
|
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Symbol | ♃ | ||||||
| Nodweddion orbitol | |||||||
| Pellter cymedrig i'r Haul | 5.20336301US | ||||||
| Radiws cymedrig | 778,412,010km | ||||||
| Echreiddiad | 0.04839266 | ||||||
| Parhad orbitol | 11b 315d 1.1a | ||||||
| Buanedd cymedrig orbitol | 13.0697 km s-1 | ||||||
| Gogwydd orbitol | 1.30530° | ||||||
| Nifer o loerennau | 63 | ||||||
| Nodweddion materol | |||||||
| Diamedr cyhydeddol | 142984 km | ||||||
| Arwynebedd | 6.41×1010km2 | ||||||
| Más | 1.899×1027 kg | ||||||
| Dwysedd cymedrig | 1.33 g cm−3 | ||||||
| Disgyrchiant ar yr arwyneb | 23.12 m s−2 | ||||||
| Parhad cylchdro | 9a 55.5m | ||||||
| Gogwydd echel | 3.12° | ||||||
| Albedo | 0.52 | ||||||
| Buanedd dihangfa | 59.54 km s−1 | ||||||
| Tymheredd ar yr arwyneb: |
|
||||||
| Nodweddion atmosfferig | |||||||
| Gwasgedd atmosfferig | 70kPa | ||||||
| Hydrogen | ~86% | ||||||
| Heliwm | ~14% | ||||||
| Llosgnwy | 0.1% | ||||||
| Anwedd dŵr | 0.1% | ||||||
| Amonia | 0.02% | ||||||
| Ethan | 0.0002% | ||||||
| Ffosffin | 0.0001% | ||||||
| Hydrogen sylffid | <0.0001% | ||||||
Iau yw planed fwyaf Cysawd yr Haul. Mae'n gawr nwy.
Pioneer 10 oedd y chwiliedydd gofod cyntaf i ymweld â'r blaned ym 1973, ond roedd ei offerynnau gwyddonol yn gymharol ansoffistigedig, ac roedd rhaid i wyddonwyr aros tan 1978, a chyrhaeddiad Voyager 1 a Voyager 2, tan iddynt dderbyn lluniau a mesuriadau gwell. Yn fwy diweddar, ymwelodd Galileo â'r blaned, yn gwneud mesuriadau gwyddonol o 1995 i 2003.
Erbyn 2010, roedd wyth o chwiliedyddion gofod wedi ymweld ag Iau. Bydd y chwiliedydd NASA Juno y cerbyd nesaf i ymweld â'r blaned. Lawnsiwyd Juno yn 2011; bydd o'n cyrraedd y blaned yn 2015.
Mae cynllun arall ar y gweill i'r Asiantaeth Ofod Ewropeaidd (ESA) anfon chwiliedydd gofod newydd, y Jupiter Icy Moon Explorer, yn y dyfodol er mwyn darganfod mwy am loerennau Iau, yn cynnwys Ganymede, a Ewropa, sydd gan wyneb o iâ. Credir bod yna fôr o ddŵr odan y gwyneb sydd, efallai, yn cynnwys organeddau byw. Ni disgwylir lawnsiad o'r Jupiter Icy Moon Explorer yn gynharach na 2022.
Prif loerennau Iau [golygu]
Planedau yng Nghysawd yr Haul
|
