Giro d'Italia

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Ras seiclo sy'n cynnwys sawl cymal yw'r Giro d'Italia (Taith yr Eidal), a adnabyddir yn fyr fel Y Giro. Mae'r ras, sydd ar gyfer seiclwyr proffesiynol, yn para tair wythnos, ac yn cael ei chynnal yn flynyddol ar ddiwedd Mai a dechrau Mehein o amgylch yr Eidal. Mae'r Giro yn un o'r tri Grand Tour, ac yn rhan o galendr Rheng y Byd UCI. Yr enillydd diweddaraf (yn 2012) oedd Ryder Hesjedal.

Hanes[golygu]

Ysbrydolwyd y Giro gan y Tour de France ac, yn yr un modd a ddyfeiswyd y ras Ffrengig i hybu gwerthiant L'Auto, bwriadodd Emilio Camillo Costamagna, golygydd La Gazzetta dello Sport, i gynyddu cylchrediad ei bapur ef. Dechreuodd y Giro d'Italia cyntaf ar 13 Mai 1909 ym Milan, gydag wyth cymal a chyfanswm o 2,448 cilometr (1,521 milltir). Luigi Ganna oedd enillydd y rhifyn cyntaf.

Crysau[golygu]

Mae arweinydd cyffredinol y Giro wedi gwisgo crys pinc y maglia rosa ers 1931, gan gyd-fynd â'r papur pinc a argraffwyd y La Gazzetta dello Sport arni ar y pryd. Mae Brenin y Mynyddoedd yn gwisgo'r maglia verde (crys gwyrdd). Mae arweinydd y dosbarthiad pwyntiau yn gwisgo'r maglia ciclamino (crys piwswyn), a'r reidiwr ifanc gorau yn gwisgo'r maglia bianca (crys gwyn).

Maglia rosa yr 88fed rhifyn yn 2005.

Yr Eidalwr Felice Gimondi sy'n dal y record am y nifer o weithiau iddo orffen ar y podiwm, gyda chyfanswm o naw: tair buddugoliaeth, dau ail safle a pedwar trydydd safle.

Maglia rosa[golygu]

Gwisgir y maglia rosa pob dydd gan y reidiwr sydd â'r cyfanswm lleiaf o'r amser a gymerwyd i gyflawni'r cymalau hyd hynnu. Gall y reidiwr sy'n gwisgo'r crys newid pob dydd wrth i'r ras fynd yn ei flaen, ond mae'r timau yn tueddi i wneud eu gorau i gadw eu reidwyr yn y crys oherwydd ceir ymddangosiad mwy yn y wasg i'r noddwyr a gwobrau ariannol. Mae pob tîm yn dod a chrysau pinc eu hunain i'r ras, gyda logos eu noddwyr arni rhag ofn bydd un o'u reidwyr hwy yn arwain y ras ar unrhyw adeg. Y reidiwr sydd â'r cyfanswm lleiaf o amser ar ddiwedd y ras yw enillydd cyffredniol y Giro a'r maglia rosa, yn yr un modd ag enillir y Maillot Jaune yn y Tour de France.

Maglia verde[golygu]

Yn ystod cymalau mynyddig y ras, gwobrwyir pwyntiau i'r reidiwr cyntaf i gyrraedd copa pob esgyniad sylweddol. Bydd sawl o'r reidwyr canlynol drost y copa yn derbyn llai o bwyntiau yn dibynnu ar eu safle a caletwch yr esgyniad. Caiff yr elltydd eu dosbarthu mewn gwahanol gategoriau, caiff y categori ei benderfynnu ar sail faint mor serth a hir yw'r allt. Gwisgir y maglia verde (crys gwyrdd) gan arweinydd y gystadleuaeth, sef y reidiwr sydd gyda'r cyfanswm mwyaf o bwyntiau dringo ar ddechrau'r cymal. Os yw reidiwr yn dal y maglia rosa a'r verde, gwisgir y maglia verde gan y reidiwr sydd yn ail yn y gystadleuaeth hwnnw. Enillydd maglia verde y Giro pob blwyddyn yw'r reidiwr sydd gyda'r nifer fwyaf o bwyntiau dringo ar ddiwedd y ras. Mae nifer o reidwyr yn anelu yn arbennig i geisio ennill y gystadleuaeth hon, yn arbennig y rhai sydd ddim yn sbrintwyr na'r dreialwyr-amser cryf. Mae'r un peth yn wir gyda'r Crys Dot Polca yn y Tour de France. Enillydd maglia verde 2012 oedd Matteo Rabottini.

Pwyntiau:

  • Hors catégorie (HC): 20, 18, 16, 14, 12, 10, 8, 7, 6 a 5.
  • Categori 1: 15, 13, 11, 9, 8, 7, 6 a 5.
  • Categori 2: 10, 9, 8, 7, 6, a 5.
  • Categori 3: 4, 3, 2 a 1.
  • Categori 4: 3, 2 a 1.

Caiff y pwyntiau ar gael eu dyblu ar gyfer yr esgyniad olaf yn y cymal (categori HC, 1 a 2 yn unig).

Maglia ciclamino[golygu]

Gwobrwyir pwyntiau tuag at cystadleuaeth y sbrintwyr i'r reidwyr cyntaf i groesi'r llinell mewn cymalau gwastad, ac mewn sbrintiau canolraddol ar bwyntiau dynodedig yn ystod cymal. Mae'r nifer o bwyntiau yn amrywio, gan ddibynnu ar faint mor galed yw'r cymal, y nifer o esgyniadau a'u categori. Gwisgir y maglia ciclamino gan y reidiwr sy'n arwain y gystadleuaeth ar ddechrau pob cymal, sef y reidiwr sydd gya'r cyfanswm mwyaf o bwyntiau sbrintio. Y reidiwr sydd â'r cyfanswm mwyaf o bwyntiau ar ddiwedd y ras yw enillydd maglia ciclamino y Giro. Enillir y gystadleuaeth gan sbrintwyr fel rheol, sydd gyda ychydig os unrhyw obaith o allu ennill yn y dosbarthiad cyffredinol. Mae'r maglia ciclamino yn cyfateb i maillot vert y Tour de France. Enillydd y gystadleuaeth hon yn 2012 oedd Joaquim Rodríguez.

Pwyntiau:

Plainstage.svg Cymalau Gwastad
Gwobrwyir 35, 30, 26, 24, 22, 20, 19, 18, 17, 16, 15, 14, 13, 12, 11, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 ac 1 pwynt i'r 25 reidiwr cyntaf i orffen cymal.
Mediummountainstage.svg Cymalau mynyddig canolig
Gwobrwyir 25, 22, 20, 18, 16, 15, 14, 13, 12, 11, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1 pwynt i'r 20 reidiwr cyntaf i orffen cymal.
Mountainstage.svg Cymalau mynyddig uchel
Gwobrwyir 20, 17, 15, 13, 12, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1 pwynt i'r 15 reidiwr cyntaf i orffen cymal.
History.gif Treialon amser
Gwobrwyir 15, 12, 10, 8, 6, 5, 4, 3, 2, 1 pwynt i'r 10 reidiwr cyflymaf yn y cymal.

Gall cymalau gynnwys sawl sbrint canolraddol: Gwobrwyir 6, 4, a 2 o bwyntiau i'r 3 reidiwr cyntaf i groesi'r llinellau rhain.

Y nifer fwyaf o fuddugoliaethau yn y gystadleuaeth bwyntiau:

Maglia bianca[golygu]

Mae cystadleuaeth y reidiwr ifanc gorau o fewn y Giro, sy'n dathlu reidwyr ifanc. Gwobrwyir y maglia bianca (crys gwyn) i'r reidiwr ifanc gorau, sef y reidiwr odan 25 oed sydd yn y safle uchaf yn y dosbarthiad cyffredinol, yn yr un modd a'r Crys Gwyn yn y Tour de France. Gwisgir y crys hwn, fel yn y cystadlaethau eraill, gan arweinydd y gystadleuaeth a ddechrau pob cymal. Enillwyd maglia bianca 2012 gan Rigoberto Urán.

Rhestr yr enillwyr cyffredinol[golygu]

Giro Blwyddyn Enillydd Cenediglrwydd Tîm
1 1909 Luigi Ganna Baner Yr Eidal Yr Eidal Yr Eidal
2 1910 Carlo Galetti Baner Yr Eidal Yr Eidal Team Atala
3 1911 Carlo Galetti Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi
4[1] 1912 Team Atala
Carlo Galetti, Giovanni Micheletto,Eberardo Pavesi
Baner Yr Eidal Yr Eidal Team Atala
5 1913 Carlo Oriani Baner Yr Eidal Yr Eidal Maino
6 1914 Alfonso Calzolari Baner Yr Eidal Yr Eidal Stucchi
1915–1918: ni gynhaliwyd oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf
7 1919 Costante Girardengo Baner Yr Eidal Yr Eidal Stucchi
8 1920 Gaetano Belloni Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi
9 1921 Giovanni Brunero Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
10 1922 Giovanni Brunero Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
11 1923 Costante Girardengo Baner Yr Eidal Yr Eidal Maino
12 1924 Giuseppe Enrici Baner Yr Eidal Yr Eidal
13 1925 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
14 1926 Giovanni Brunero Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
15 1927 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
16 1928 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
17 1929 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
18 1930 Luigi Marchisio Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
19 1931 Francesco Camusso Baner Yr Eidal Yr Eidal Gloria
20 1932 Antonio Pesenti Baner Yr Eidal Yr Eidal Dei
21 1933 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
22 1934 Learco Guerra Baner Yr Eidal Yr Eidal Maino-Clement
23 1935 Vasco Bergamaschi Baner Yr Eidal Yr Eidal Maino-Girardengo
24 1936 Gino Bartali Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
25 1937 Gino Bartali Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
26 1938 Giovanni Valetti Baner Yr Eidal Yr Eidal Fresjus
27 1939 Giovanni Valetti Baner Yr Eidal Yr Eidal France Sport-Wobler
28 1940 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
1941–1945: ni gynhaliwyd oherwydd yr Ail Ryfel Byd
29 1946 Gino Bartali Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
30 1947 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi
31 1948 Fiorenzo Magni Baner Yr Eidal Yr Eidal Willier Triestina
32 1949 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi-Ursus
33 1950 Hugo Koblet Baner Y Swistir Y Swistir Guerra
34 1951 Fiorenzo Magni Baner Yr Eidal Yr Eidal Ganna
35 1952 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi-Pirelli
36 1953 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi-Pirelli
37 1954 Carlo Clerici Baner Y Swistir Y Swistir Faema-Guerra
38 1955 Fiorenzo Magni Baner Yr Eidal Yr Eidal Nivea-Fuchs
39 1956 Charly Gaul Baner Luxembourg Luxembourg Faema-Guerra
40 1957 Gastone Nencini Baner Yr Eidal Yr Eidal Chlorodont
41 1958 Ercole Baldini Baner Yr Eidal Yr Eidal Legnano
42 1959 Charly Gaul Baner Luxembourg Luxembourg Emi G. S.
43 1960 Jacques Anquetil Baner Ffrainc Ffrainc Fynsec
44 1961 Arnaldo Pambianco Baner Yr Eidal Yr Eidal Fides
45 1962 Franco Balmamion Baner Yr Eidal Yr Eidal Carpano
46 1963 Franco Balmamion Baner Yr Eidal Yr Eidal Carpano
47 1964 Jacques Anquetil Baner Ffrainc Ffrainc St.Raphael
48 1965 Vittorio Adorni Baner Yr Eidal Yr Eidal Salvarani
49 1966 Gianni Motta Baner Yr Eidal Yr Eidal Molteni
50 1967 Felice Gimondi Baner Yr Eidal Yr Eidal Salvarani
51 1968 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Faema
52 1969 Felice Gimondi Baner Yr Eidal Yr Eidal Faema
53 1970 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Faema
54 1971 Gösta Pettersson Baner Sweden Sweden Ferretti
55 1972 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Molteni
56 1973 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Molteni
57 1974 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Molteni
58 1975 Fausto Bertoglio Baner Yr Eidal Yr Eidal Jollyceramica
59 1976 Felice Gimondi Baner Yr Eidal Yr Eidal Bianchi-Campagnolo
60 1977 Michel Pollentier Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Flandria-Velda
61 1978 Johan de Muynck Baner Gwlad Belg Gwlad Belg Bianchi-Faema
62 1979 Giuseppe Saronni Baner Yr Eidal Yr Eidal Scic
63 1980 Bernard Hinault Baner Ffrainc Ffrainc Renault-Elf-Gitane
64 1981 Giovanni Battaglin Baner Yr Eidal Yr Eidal Inoxpran
65 1982 Bernard Hinault Baner Ffrainc Ffrainc Renault-Elf-Gitane
66 1983 Giuseppe Saronni Baner Yr Eidal Yr Eidal Del Tongo
67 1984 Francesco Moser Baner Yr Eidal Yr Eidal Gis-Tuc Lu
68 1985 Bernard Hinault Baner Ffrainc Ffrainc La Vie Claire
69 1986 Roberto Visentini Baner Yr Eidal Yr Eidal Carrera-Inoxpran
70 1987 Stephen Roche Baner Gweriniaeth Iwerddon Gweriniaeth Iwerddon Carrera-Vagabond
71 1988 Andrew Hampsten Baner UDA UDA 7-Eleven
72 1989 Laurent Fignon Baner Ffrainc Ffrainc Super U-Raleigh-Fiat
73 1990 Gianni Bugno Baner Yr Eidal Yr Eidal Chateau d'Ax
74 1991 Franco Chioccioli Baner Yr Eidal Yr Eidal del Tongo
75 1992 Miguel Indurain Baner Sbaen Sbaen Banesto
76 1993 Miguel Indurain Baner Sbaen Sbaen Banesto
77 1994 Eugeni Berzin Baner Rwsia Rwsia Gewiss-Ballan
78 1995 Tony Rominger Baner Y Swistir Y Swistir Mapei-GB
79 1996 Pavel Tonkov Baner Rwsia Rwsia Ceramiche Panaria-Vinavil
80 1997 Ivan Gotti Baner Yr Eidal Yr Eidal Saeco
81 1998 Marco Pantani Baner Yr Eidal Yr Eidal Mercatone Uno
82 1999 Ivan Gotti Baner Yr Eidal Yr Eidal Polti
83 2000 Stefano Garzelli Baner Yr Eidal Yr Eidal Mercatone Uno
84 2001 Gilberto Simoni Baner Yr Eidal Yr Eidal Lampre-Daikin
85 2002 Paolo Savoldelli Baner Yr Eidal Yr Eidal Index-Alexia
86 2003 Gilberto Simoni Baner Yr Eidal Yr Eidal Saeco
87 2004 Damiano Cunego Baner Yr Eidal Yr Eidal Saeco
88 2005 Paolo Savoldelli Baner Yr Eidal Yr Eidal Discovery Channel Pro Cycling Team
89 2006 Ivan Basso Baner Yr Eidal Yr Eidal Team Saxo Bank
90 2007 Danilo Di Luca Baner Yr Eidal Yr Eidal Liquigas
91 2008 Alberto Contador Baner Sbaen Sbaen Astana
92 2009 Denis Menchov Baner Rwsia Rwsia Rabobank
93 2010 Ivan Basso Baner Yr Eidal Yr Eidal Liquigas-Doimo
94 2011 Michele Scarponi Baner Yr Eidal Yr Eidal Lampre-ISD
95 2012 Ryder Hesjedal Baner Canada Canada Garmin-Barracuda

Buddugoliaethau yn ôl gwlad[golygu]

Rheng Gwlad Buddugoliaethau
1 Baner Yr Eidal Yr Eidal 67
2 Baner Gwlad Belg Gwlad Belg 7
3 Baner Ffrainc Ffrainc 6
4 Baner Y Swistir Y Swistir 3
Baner Sbaen Sbaen 3
Baner Rwsia Rwsia 3
7 Baner Luxembourg Luxembourg 2
8 Baner Canada Canada 1
Baner Gweriniaeth Iwerddon Gweriniaeth Iwerddon 1
Baner UDA UDA 1
Baner Sweden Sweden 1

Buddugoliaethau cymalau'r Giro d'Italia[golygu]

Rheng Enw Gwlad Nifer[2]
1 Mario Cipollini Baner Yr Eidal Yr Eidal 42
2 Alfredo Binda Baner Yr Eidal Yr Eidal 41
3 Learco Guerra Baner Yr Eidal Yr Eidal 31
4 Costante Girardengo Baner Yr Eidal Yr Eidal 30
5 Eddy Merckx Baner Gwlad Belg Gwlad Belg 25
6 Alessandro Petacchi Baner Yr Eidal Yr Eidal 24
Giuseppe Saronni Baner Yr Eidal Yr Eidal 24
8 Francesco Moser Baner Yr Eidal Yr Eidal 23
9 Fausto Coppi Baner Yr Eidal Yr Eidal 22
Roger De Vlaeminck Baner Gwlad Belg Gwlad Belg 22
11 Franco Bitossi Baner Yr Eidal Yr Eidal 21
12 Giuseppe Olmo Baner Yr Eidal Yr Eidal 20
Miguel Poblet Baner Sbaen Sbaen 20

Recordiau[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. The 1912 Giro was run as a team competition
  2.  87th Giro d'Italia: a bit of History. dailypeloton.com.

Nodyn:Giro d'Italia

Nodyn:Maglia ciclamino Nodyn:Maglia Verde Nodyn:Maglia bianca