Gemau Olympaidd yr Haf 1936

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Digwyddiad aml-chwaraeon rhyngwladol pwysig oedd Gemau Olympaidd yr Haf 1936, a adnabyddwyd yn swyddogol fel Gemau'r XI Olympiad, cynhalwyd ym Merlin, Yr Almaen. Enillodd Berlin eu cynnig i westeio'r gemau, gan guro Barcelona, Sbaen yn y bleidlais ar 26 Ebrill 1931, yn 29fed Eisteddiad y POR ym Marcelona (dyflwydd cyn i'r Natsïaid ddod i bŵer yn yr Almaen). Hon oedd yr ail waith, a'r tro olaf i'r Pwyllgor Olympiaidd Rhyngwladol ymgynnull mewn dinas a oedd yn cynnig i westeio'r gemau. Yr unig dro arall y digwyddodd hyn oedd yn yr Esiteddiad cyntaf ym Mharis, Ffrainc, ar 24 Ebrill 1894.

Dyma'r tro cyntaf y dewiswyd o'r cynnigion gwestai yn ôl pleidleisiau gan aelodau'r POR drost eu hoff gynnig.[1] Dyma oedd canlyniad y bleidlais.

Canlyniad Pleidlais Gemau Olympaidd yr Had 1936
Dinas POC Cymal 1
Berlin Gweriniaeth Weimar, Yr Almaen 43
Barcelona Sbaen 16
Poster gyda Eryr yr Almaen
Giat y Stadiwm Olympaidd, Berlin

Comisiynwyd y crewr ffilmiau Leni Riefenstahl, ffefryn Hitler, gan y POR i ffilmio'r Gemau. Cyflwynodd y ffilm, Olympia, nifer o dechnegau ffilmio sydd erbyn hyn yn gyffredin i ffilmio chwaraeon.

Hybodd Hitler ei gred ideolegol o goruchafiaeth hiliol drwy ond gadael i bobl o dras Ariaidd gynyrchioli'r Almaen. Ar yr un adeg, tynnwyd arwyddion i lawr yn y prif atyniadau ymwelwyr ogwmpas Berlin, a oedd yn dweud "Iddewon yn ddi-angen" ac arwyddeiriau eraill tebyg. Mewn ymgais i "lanhau" Berlin, roddodd Gweinyddiaeth Mewnol yr Almaen ganiatad i bennaeth yr heddlu arestio pobl Romani (sipsiwn) a'u cadw yn y ddalfa mewn gwersyll arbennig.[2] Gorchmynwyd swyddogion Natsïaidd na ddylwyd ymwelwyr o dramor cael eu cyfyngu gan gyfraith troseddol gwrth-gwrywgydiol.

Derbynnwyd cyfanswm o 7.5 miliwn Reichsmark am docynnau'r gemau, gan greuelw o drost miliwn mark. Nid oedd y cyllid swyddogol yn cynnwys gwariant dinas Berlin (a gyhoeddodd adroddiad wedi ei eitemeiddio, yn adrodd costau o 16.5 miliwn mark) na gwariant llywodraeth yr Almaen (ni gyhoeddwyd yn gyhoeddus, ond amcangyfrwyd i fod tua $UDA 30 miliwn).[3]

Y dylanwad Natsïaidd ar ddewis a defnydd y chwaraeon[golygu]

Trefniadaeth[golygu]

Hans von Tschammer und Osten, oedd y Reichssportführer, sef pennaeth y Deutscher Reichsbund für Leibesübungen (DRL), Swyddfa Chwaraeon y Reich, a chwaraeodd rôl blaengar yn strwythr a threfniad y Gemau Olympiadd rhain. Hybodd y cysyniad y buasai defnyddio chwaraeon yn gallu caledu yr ysbryd Almaenig a chreu undod ymysg ieuenctid yr Almaen. Ar yr un adeg, credodd y basai chwaraeonyn fodd o "chwyno allan y gwan, yr Iddeweg, a phobl eraill annymunol".[4] Gwaharddwyd nifer o Iddewon i Sipsiwn rhag gymryd rhan mewn chwaraeon.

Rhoddodd Von Tschammer y cyfrifoldeb am ofalu am drefniadau a manylion y gemau i Theodor Lewald a Carl Diem, cyn-lywydd ac ysgrifennydd y Deutscher Reichsausschuss für Leibesübungen, rhagflaenydd Swyddfa Chwaraeon y Reich. Ymddangosodd Diem yn gymwys iawn, gan gyflwyno nifer o gysyniadau gwreiddiol, megis taith gyfnewid y Ffagl Olympaidd o Athens, sy'n dal i cael eu gwerthfawrogi hyd heddiw.[5]

Jesse Owens[golygu]

Prif erthygl: Jesse Owens.

Roedd cyfranogaeth Jesse Owens yn y gemau yn ddedleuol oherwydd ei dras, mewn cyfnod pan oedd gwahaniad a gwahaniaethu yn erbyn y bobl duon yn gyffredin yn y rhan fwyaf o'r Unol Daleithiau. Ond, unwaith gyrrhaeddodd Owens Belin, roedd yn rhydd i ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a mynd i mewn i dafarndai a chyfleusterau cyhoeddus eraill heb wynebu'r trafferthion y buasai wedi eu gwynebu fel dyn du yn yr Unol Daleithiau.

Ymatebodd Owends i adroddiadau y gwrthododd Hitler ysgwyd ei law ac osgoi gydnabod ei fuddugoliaethau, dywedodd Owens "Pan wnes i fynd heibio i'r Canghellor fe gododd, a chwifiodd ei law ata i, a chwifiais i yn ôl. Dwi'n meddwl fod yr ysgrifennwyr wedi dod yn ddi-chwaeth wrth feirniadu dyn yr awr yn yr Almaen".[6] Dywedodd hefyd "Ni ddirmygodd Hitler fi - FDR oedd yr un a ddirmygodd fi. Anfonodd yr arlywydd ddim telegram atai hyd yn oed."[7] Er na longyfarchodd Hitler Owens yn uniongyrchol, ni longyfarchodd unrhyw chwaraewr arall ychwaith (gan gynnwys y rhai a gynyrchiolodd yr Almaen) ar ôl y diwrnod cyntaf, gan ddilyn canllawiau'r POR y dylid gadw safbwynt Olympaidd niwtral. Ond, mi wnaeth Hitler adael y Stadiwm Olympaidd yn fyr cyn i chwaraewr Americanwr-Affricanaidd arall, Cornelius Johnson, fod yn barod i dderbyn ei fedal.[8]

Er hynnu, yn breifat, cododd dirmyg Hitler tuag at Owens a'r hiliau a oedd ef yn eu cysido'r 'israddol', pan nad oedd mewn sefyllfa lle roedd rhaid cadw ymddygiad niwtral. Cofnododd Albert Speer, pensaer Hitler a gweinidog arfau rhyfel yn ddiweddarach, yn ei atgofion Inside the Third Reich:

"Each of the German victories and there were a surprising number of these made him happy, but he was highly annoyed by the series of triumphs by the marvelous colored American runner, Jesse Owens. People who's antecedents came from the jungle were primitive, Hitler said with a shrug; their physiques were stronger than those of civilized whites and hence should be excluded from future games. Hitler was also jolted by the jubilation of the Berliners when the French team filed solemnly into the Olympic Stadium......If I am correctly interpreting Hitler's expression at the time, he was more disturbed than pleased by the Berliners' cheers."[9]

Roedd y dorf Almaenig yn addoli Owens, a fe ddaeth Owens yn ffrind tymor-hir gyda'i gyd-gystadleuydd, Luz Long.[10]

Boicotio[golygu]

Cyn ac yn ystod y gemau, roedd cryn ymryson a thrafodaeth y tu allan i'r Almaen, ynglyn â a ddylwyd gynnal neu cymryd rhan ynddynt.

Trafodaethau boicotio yn yr Unol Daleithiau[golygu]

Ymysg y rhai a fynegodd eu barn yn ystod y trafodaethau, oedd yr Americanwyr Avery Brundage, Ernest Lee Jahncke, a Judge Jeremiah Mahoney. Cysidrodd yr Unol Daleithiau foicotio'r gemau gan gredu y gallai cymryd rhan yn y gemau gael ei gysidro fel arwydd o gefnogaeth i'r gyfundrefn Natsïaidd a'i bolisiau gwrth-Semitig. Ond dadlodd eraill na ddylid y Gemau adlewyrchu unrhyw safbwyntiau gwleidyddol, ond yn hytrach y dylid ond fod yn gystdleuaeth ar gyfer y chwarawyr gorau.

Roedd Avery Brundage, o'r Pwyllgor Olympaidd Americanaidd yn gwrthwynebu'r boicot, gan ddatgan fod y chwaraewyr Iddeweg yn cael eu trin yn deg, ac y dylid y gemau barhau. Roedd Brundage yn credu nad oedd gan wleidyddiaeth rôl i'w chwarae yn chwaraeon, ac na ddylid erioed ymglymu'r ddau. Dywedodd y buasai "sylfaen yr adfywiad olympaidd yn cael ei danseilio os buasai cenhedloedd unigol yn cael cyfyngu'r cyfranogaeth oherwydd dosbarth, tras neu hil."[11] Roedd Brundage hefyd yn credu fod yna gynllwyn gan y cymuned Iddeweg i atal yr Unol Daleithiau rhag gymryd rhan yn y gemau.[12]

Roedd Jeremiah Mahoney, llywydd yr Undeb Athletau Americanaidd, yn cefnogi boicot o'r gemau boycott of the Games. Arweiniodd ef olygyddion y papurau newydd a grŵpiau gwrth-Natsi mewn protestiadau yn erbyn cyfranogaeth yr Unol Daleithiau yng Nghemau Olympiadd Berlin. Dadleuodd fod gwahaniaethu hilion yn torri'r rheolau Olympaidd ac y buasai cymryd rhan yn y gemau yn gyfartal i gefnogi'r Trydedd Reich.

Roedd y rhan fwyaf o bapurau newydd Americaneg-Affricanaidd yn cefnogi cyfranogaeth yn y Gemau Olympaidd. Roedd Tribune Philadelphia a'r Chicago Defender yn cytuno y buasai buddugoliaethau gan chwaraewyr duon yn tanseilio barn y Natsïaid ynglyn â goruchafiaeth Ariaidd a sbarduno adnewyddiad ym malchder Americaneg-Affricanaidd. Roedd sefydliadau Iddeweg Americanaidd ar y llaw arall, yn gyffredinol yn gwrthwynebu'r Gemau Olympidd. Cynhaliodd y Cyngres Iddeweg Americanaidd a'r Pwyllgor Llafur Iddeweg raliau yn cefnogi boicotio cynyrch Almaeneg i ddangos eu diystyrwch tuag at cyfranogaeth Americanaidd.[12]

Enillodd Brundage y ddadl yn y pen draw, gan wneud i'r Undeb Athletau Amatur bleidleiso o blaid anfon tîm Americanaidd i Ferlin, ac enillodd o dim ond dwy a hanner pleidlais. Fe fethodd ymdrech Mahoney i greu boicot yn yr Unol Daleithiau. Mynodd President Roosevelt y dylai'r Unol Daleithiau gymryd rhan, gyda'r bwriad o gadw'r traddodiad Americanaidd o beidio a cael eu dylanwadu gan eraill.

Roedd gan Gemau Olympaidd yr Haf 1936, y nifer fwyaf erioed hyd hynnu, o genhedloedd a gymerodd rhan. Ond, mi wnaeth rhai chwaraewyr ddewis i foicotio'r gemau yn unigol, gan gynnwys yr Americanwyr Iddeweg Milton Green a Norman Canners.

Y boicot Sbaeneg[golygu]

Cafodd y Gemau eu boicotio gan lywodraeth Sbaen, arweinwyd y boicot gan blaid y Popular Front a oedd newydd cael ei hethol, a trefnwyd Olympiad y Bobl fel digwyddiad cyd-amserog ym Marcelona. Cofrestrodd 6,000 o chwaraewyr o 22 gwlad i gymryd rhan yn y gemau rhain, ond ni gynhaliwyd hwy gan dechreuodd Rhyfel Cartref Sbaen y diwrnod cyn yr oedd y gemau i fod i gychwyn.

Chwaraeon[golygu]

Y pwll nofio heddiw.

Cynhaliwyd y chwaraeon canlynol yn y gemau rhain.

Hwn oed y tro cyntaf i pêl fasged a pêl llaw cael eu chwarae yn y Gemau Olympaidd. Ni chwarawed pêl llaw eto tan 1972.

Chwaraeon arddangos[golygu]

Cyfranogaeth[golygu]

Dengys y cenhedloedd a gymerodd ran am y tro cyntaf mewn glas.

Fe fynychod timau o 49 cenedl Gemau Olympaidd Berlin, i gymharu â 37 yn 1932. Ymddangosodd chwe cenedl yn y gemau yn swyddogol am y tro cyntaf: Affganistan, Bermuda, Bolifia, Costa Rica, Liechtenstein, a Periw.

Tabl medalau[golygu]

Dyma'r deg cenedl a enillodd y nifer fwyaf o fedalau yn y gemau rhain.

 Safle  Gwlad Aur Arian Efydd Cyfanswm
1 Baner Yr Almaen Yr Almaen (cenedl gwestai) 33 26 30 89
2 Baner UDA UDA 24 20 12 56
3 Baner Hwngari Hwngari 10 1 5 16
4 Baner Yr Eidal Yr Eidal 8 9 5 22
5 Baner Y Ffindir Y Ffindir 7 6 6 19
Baner Ffrainc Ffrainc 7 6 6 19
7 Baner Sweden Sweden 6 5 9 20
8 Baner Japan Japan 6 4 8 18
9 Baner Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd 6 4 7 17
10 Baner Prydain Fawr Prydain Fawr 4 7 3 14

Cyfeiriadau[golygu]

Nodiadau[golygu]

  1.  Olympic Vote History.
  2.  The Facade of Hospitality. United States Holocaust Memorial Museum. "In a move to "clean up" Berlin before the Olympics, the German Ministry of Interior authorized the chief of the Berlin Police to arrest all Gypsies prior to the Games. On July 16, 1936, some 800 Gypsies were arrested and interned under police guard in a special Gypsy camp in the Berlin suburb of Marzahn."
  3. Nodyn:Dyf cylchgrawn
  4. Nazification of Sport
    :"way to weed out the weak, Jewish, and other undesirables."
  5.  Chris Bowlby (5 Ebrill 2008). The Olympic torch's shadowy past. BBC.
  6. "When I passed the Chancellor he arose, waved his hand at me, and I waved back at him. I think the writers showed bad taste in criticizing the man of the hour in Germany.”
  7. "Hitler didn't snub me—it was FDR who snubbed me. The president didn't even send me a telegram."
  8.  Gwall wrth ddefnyddio Nodyn:Dyf gwe: mae'r paramedrau url a teitl yn angenrheidiol.. History News Network. "The facts are simple. Hitler did not congratulate Owens, but that day he didn't congratulate anybody else either, not even the German winners. As a matter of fact, Hitler didn't congratulate anyone after the first day of the competition. That first day he had shaken hands with all the German victors, but that had gotten him in trouble with the members of the Olympic Committee. They told him that to maintain Olympic neutrality, he would have to congratulate everyone or no one. Hitler chose to honor no one."
  9. Speer, Albert. Inside the Third Reich p.73
  10.  Adolf Hitler, Jesse Owens and the Olympics Myth of 1936.
  11.  Boycott.
    :“The very foundation of the modern Olympic revival will be undermined if individual countries are allowed to restrict participation by reason of class, creed, or race.”
  12. 12.0 12.1  The Nazi Olympics.

Darllen pellach[golygu]

  • Berlin Games – How Hitler Stole the Olympic Dream, Guy Walters ISBN 0-7195-6783-1 (Y DU) 0060874120 (UDA)
  • All That Glitters is Not Gold, William O. Johnson, Jr. ISBN 0-399-11008-9 (UDA)
  • Hitler's Games: The 1936 Olympics, Duff Hart-Davis, ISBN 9780060155544
  • Hitler's Olympics: The 1936 Berlin Olympic Games, Christopher Hilton
  • The Nazi Olympics: Berlin 1936 United States Holocaust Museum, Susan D. Bachrach
  • The Nazi Olympics (Sport and Society), Richard D. Mandell
  • Olympische Spiele Berlin / Olympic Games 1936: Erinnergunsalbum / Album-Souvenir unter dem Patronat des schweizerischen Olympischen Komitees, Julius, gol., Wagner
  • The Nazi Olympics: Sport, Politics, and Appeasement in the 1930s Arnd Kruger a W. J. Murray
  • The Berlin Olympics (World Focus Books), James P. Barry

Dolenni allanol[golygu]

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i: