Frank Lloyd Wright

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Frank Lloyd Wright

Pensaer Americanaidd oedd Frank Lloyd Wright (8 Mehefin, 18679 Ebrill, 1959).

Americanwr o Wisconsin ydoedd, ond gŵr a'i wreiddiau'n ddwfn yng Nghymru. Bu'n bensaer dros 500 o brosiectau gorffenedig, yn awdur dros 20 o lyfrau pensaerniol a chynllunydd dodrefn mwyaf yr 20fed ganrif. Yn 1991 fe gyhoeddodd Cymdeithas Penseiri America mai ef oedd "the greatest American architect of all time".[1]

Ar ôl dod yn bensaer galwodd nifer o'i adeiladau yn "Taliesin" (yn ogystal a'i gartref ei hun).[2][3]

O'r cartref cyntaf gafodd ei gynllunio ganddo hyd at ei farwolaeth, creodd syniadau chwyldroadol megis pensaernïaeth organig (chwedl Fallingwater), a oedd yn pwysleisio y dylai'r adeilad ffitio i fewn yn naturiol i'r ardal mae ynddo. Creodd fathau gwahanol o eglwysi, swyddfeydd, ysgolion, gwestai ayb - yn ogystal a thu fewn i'r adeiladau hyn: y dodrefn a'r ffenestri er enghraifft. Sgwennodd dros ugain o lyfrau'n ymwneud â phensaernïaeth yn ystod ei oes ac roedd yn ddarlithydd poblogaidd iawn drwy America ac Ewrop. Roedd yn berson lliwgar hefyd ac roedd ei fywyd yn llenwi papurau'r oes: methiant dwy briodas a'r tân erchyll a gynnwyd yn fwriadol yn 1914 gan ddifrodi'r Taliesin Studio - a lladd 7 o bobl.

Defnyddiodd gynllun agored yn aml, sy'n dangos ei fod yn ymateb i'r newidiadau cymdeithasol yn America; roedd y gegin er enghraifft yn aml bron yn un a'r ystafell fwyta - er mwyn i'r wraig gadw llygad ar y plant neu'r ymwelwyr tra'n coginio. Cafodd ei ddynwared gan lawer o bensaeri a'i ddilynodd - ac yn eu plith mae Mies van der Rohe. Ef oedd arweinydd y symudiad a elwir y 'Prairie School movement of architecture' (gyda Robie House a Westcott House yn esiamplau clasurol), a datblygodd y syniad o'r cartref Usonaidd ('Usonian') (gweler ei Rosenbaum House).

Y Dyddiau Cynnar[golygu]

Ar Ragfyr y 7ed 1844, glaniodd The Remittance yn Efrog Newydd gyda theulu o Rydowen ger Llandysul, De Cymru ar fwrdd llong: Richard a Mary (neu Mali) Lloyd-Jones a saith o blant. Un o'r plant oedd Anna. Roeddent yn gwbwl uniaith Gymraeg pan laniodd y cwch, yn ol Jane, chwaer Anna.[4] Motto'r teulu oedd 'Y Gwir yn Erbyn y Byd', sef un o ddywediadau Iolo Morganwg. Diddorol yw nodi fod gan Iolo fab o'r enw Taliesin.

Mewn lle o'r enw Ixonia, yn anialwch Wisconsin y cartrefodd y teulu yn gyntaf, ond fe symudo nhw i ddyffryn ger Spring Green, Wisconsin yn y 1860au. Rhwng 1887 a 1917 datblygodd dwy o'i chwiorydd, sef Jane ac Ellen, ysgol flaenllaw yn y cwm (a adnabyddid fel 'Dyffryn y Jonsiaid!); Hillside Home School; athrawes hefyd oedd Anna (Anna Lloyd Jones (1838/39 – 1923). Priododd a William Carey Wright (1825 – 1904) a chawsant blentyn o'r enw Frank Lincoln Wright ar yr 8ed o Fehefin, 1867. Yn 1881 gwahanodd y rhieni a newidiodd Frank ei enw i hen enw teulu ei fam: Lloyd. Mae dylanwad ei fam i'w weld yn gryf iawn ar Frank Lloyd Wright.

Rhoddodd Anna ei fam luniau eglwysi cadeiriol ar waliau ystafell wely ei phlentyn pan oedd yn blentyn a phrynodd flociau iddo adeiladu modelau bychan. Mae'n amlwg iddi adrodd storiau o'r Mabinogi iddo hefyd, gyda chwedl Taliesin ymhlith ei ffefrynnau.

Adeiladau enwog gan Frank Lloyd Wright[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]