Medal Ryddiaith

Un o brif wobrau Eisteddfod Genedlaethol Cymru, am gyfrol o ryddiaith yw'r Fedal Ryddiaith. Mae'r seremoni wobrwyo yn digwydd ar ddydd Mercher yr Eisteddfod Genedlaethol. Mae'r gyfrol lwyddiannus yn cael ei chyhoeddi yn ystod yr Eisteddfod ac mae'r llenor llwyddiannus yn cael ymuno â'r Orsedd, yn Urdd y Wisg Wen, y flwyddyn ganlynol, os nad yw eisoes yn aelod. Fe gyflwynwyd y fedal hon am y tro cyntaf ym 1937.

Rhestr enillwyr y Fedal Ryddiaith

1930au

• 1937 Tua'r Gorllewin ac Ysgrifau Eraill gan J. O. Williams (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Machynlleth 1937)
• 1938 Y Graith gan Elena Puw Morgan (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1938)
• 1939 Y Dewis gan John Gwilym Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 1939)

1940au

• 1940 - Eisteddfod Radio, Bangor ac 1940 Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberpennar 1940, (dyfarnwyd yn 1941) T Hughes-Jones - Stori-fer Hir: Sgweier Hafila
• 1941 Y Purdan gan Gwilym R. Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Hen Golwyn 1941)
• 1942 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1942)
• 1943 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1943)
• 1944 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandybie 1944)
• 1945 - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1945 (dyfarnwyd yn 1948)
• 1946 - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberpennar 1946 (dyfarnwyd yn 1948)
• 1947 - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1947 (dyfarnwyd yn 1948)
• 1948 - Datblygiad y Nofel Gymraeg ar ôl Daniel Owen gan Dafydd Jenkins Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pen-y-bont ar Ogwr 1948
• 1949 - (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dolgellau 1949)

1948-50 (dyfarnwyd yn 1951) R Ifor Parry - Traethawd: Diwinyddiaeth Karl Barth

1950au

• 1951 - Cyn Oeri'r Gwaed gan Islwyn Ffowc Elis (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanrwst 1951)
• 1952 - Cyfrinachau Natur gan O. E. Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1952)

• 1953 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1953)
• 1954 - Cyfrol o Erthyglau: Y Gor o Ystradgynlais O. E. Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ystradgynlais 1954)
• 1955 - Cyfrol o Erthyglau: Deg o'r Diwedd Selyf Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pwllheli 1955)
• 1956 - Cyfrol o Erthyglau: Y Pwrpas Mawr gan W. T. Gruffydd (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberdâr 1956)
• 1957 - Teisennau Berffro Tom Parri Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llangefni 1957)
• 1958 - Hunangofiant: Ei Ffanffer ei Hun E. Cynolwyn Pugh (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Glyn Ebwy 1958)
• 1959 - Cyfrol o Ysgrifau Natur: Pen y Dalar William Owen (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1959)

1960au

• 1960 - Fy Hen Lyfr Cownt gan Rhiannon Davies Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1960)
• 1961 - (Ataliwyd y Fedal) C Lloyd Rowlands - Nofel: Cregyn ar y Traeth (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1961)
• 1962 - Bu Farw Ezra Bebb William Owen (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1962)
• 1963 - Ar Grwydr Y Parch William Llewelyn Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llandudno 1963)
• 1964 - Lleian Llanllŷr Rhiannon Davies Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1964)
• 1965 - Cyfrol o Ysgrifau Eigra Lewis Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Drenewydd 1965)
• 1966 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberafan 1966)
• 1967 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Bala 1967) ** Mae Vivian Jones yn honni bod ei lyfr Chwalu Cnapau "oedd cyfrol fuddugol-anfuddugol" 1967 - dyfarnwyd yn anheilwng am fod un o'r 14 erthyglau wedi ei cyhoeddi o'r blaen.
• 1968 - Y Drych Creulon (Eigra Lewis Roberts Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Barri 1968)
• 1969 - Grym y Lli gan (Emyr Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Fflint 1969)

1970au

• 1970 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman 1970)
• 1971 - Gwres o'r Gorllewin gan Ifor Wyn Williams (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor a'r cylch 1971)
• 1972 - Ysgrifau yr Hanner Bardd gan Dafydd Rowlands (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Benfro 1972)
• 1973 - Mae Heddiw Wedi Bod gan Emyr Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhuthun 1973)
• 1974 - Eira Gwyn yn Salmon gan Dafydd Ifans (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1974)
• 1975 - Ataliwyd y wobr (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Dwyfor 1975)
• 1976 - Nid Mudan mo'r Môr gan Marged Pritchard (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1976)
• 1977 - Triptych gan R. Gerallt Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r cylch 1977)
• 1978 - Y Ddaeargryn Fawr gan Harri Williams (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1978) (dan yr enw Trobwynt cyn cyhoeddi)
• 1979 - Cafflogion gan R. Gerallt Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1979)

1980au

• 1980 -Esgid yn Gwasgu gan Robyn Lewis (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Lliw 1980)
• 1981 -Casgliad o ysgrifau gan John Gruffudd Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'i chyffiniau 1981)
• 1982 - Ochr Arall y Geiniog Gwilym Meredith Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1982)
• 1983 -Y Pabi Coch gan T. Wilson Evans (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Môn 1983)
• 1984 -Y Tŷ Haearn gan John Idris Owen (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanbedr Pont Steffan 1984)
• 1985 -Cyn daw'r gaeaf gan Meg Elis (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Y Rhyl 1985)
• 1986 -Y Llyffant gan Ray Evans (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1986)
• 1987 -'Sna'm llonydd i' ga'l gan Margiad Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Porthmadog 1987)
• 1988 -Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1988)
• 1989 -Mochyn Gwydr gan Irma Chilton (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanrwst 1989)

1990au

• 1990 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cwm Rhymni 1990)
• 1991 - Si Hei Lwli gan Angharad Tomos (Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1991)
• 1992 - Seren Wen ar Gefndir Gwyn gan Robin Llywelyn (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberystwyth 1992)
• 1993 - Dirgel Ddyn gan Mihangel Morgan (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelwedd 1993)
• 1994 - O'r Harbwr Gwag i'r Cefnfor Gwyn gan Robin Llywelyn (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Castell-nedd 1994)
• 1995 - Y Dylluan Wen gan Angharad Jones (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1995)
• 1996 - Neb yn deilwng (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Dinefwr 1996)
• 1997 - Wele'n Gwawrio gan Angharad Tomos (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 1997)
• 1998 - Blodyn Tatws gan Eurig Wyn (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Ogwr 1998)
• 1999 - Rhwng Noson Wen a Phlygain gan Sonia Edwards (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Môn 1999)

2000au

• 2000 - Tri Mochyn Bach gan Eurig Wyn (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 2000)
• 2001 - Trwy'r Tywyllwch gan Elfyn Pritchard (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001)
• 2002 - O! Tyn y Gorchudd - Hunangofiant Rebecca Jones gan Angharad Price (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002)
• 2003 - Brwydr y Bradwr gan Cefin Roberts (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003)
• 2004 - Symudliw gan Annes Glyn (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 2004)
• 2005 - Darnau gan Dylan Iorwerth (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Eryri a'r Cyffiniau 2005)
• 2006 - Atyniad gan Fflur Dafydd (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 2006)
• 2007 - Rhodd Mam gan Mary Annes Payne (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007)
• 2008 - O Ran gan Mererid Hopwood (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd a'r Cylch 2008)
• 2009 - Y Trydydd Peth gan Siân Melangell Dafydd (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 2009)

2010au

• 2010 - Gwenddydd gan Jerry Hunter (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Blaenau Gwent a Blaenau'r Cymoedd 2010)
• 2011 - Gwrthryfel gan Manon Rhys (Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r Fro 2011).