Dalai Lama

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Erthygl am linach y Dalai Lama yw hon. Am y Dalai Lama presennol, gweler Tenzin Gyatso, 14eg Dalai Lama.

Arweinydd ysbrydol a gwleidyddol pobl Tibet yw'r Dalai Lama (Tibeteg ཏཱ་ལའི་བླ་མ་, ynganer taa la'i bla ma). Cyfeirir ato gan y Tibetiaid gan amlaf fel "Ei Sancteiddrwydd", neu "Ei Sancteiddrwydd y Dalai Lama", neu Gyalwa Rinpoche, sy'n golygu "Buddugwr Gwethfawr", neu Yeshe Norbu, sy'n golygu "Yr Em sy'n Gwireddu Dymuniadau." Mae "Lama" ("yr un uwchradd", neu "athro") yn deitl a roddir i sawl gradd o glwerigwr ym Mwdhaeth Tibet.

Tenzin Gyatso, y 14ydd Dalai Lama.

Mae'r Tibetiaid yn credu mai'r Dalai Lama yw'r ymrithiad presennol mewn cyfres hir o Tulkus, neu Feistri Bwdhaidd sydd wedi llwyddo i ymryddhau o afael olwyn marwolaeth a genegigaeth. Fel y Bodhisattvas, mae'r meistri hyn wedi dewis o wirfodd i gael eu aileni yn y byd er mwyn dysgu'r ddynolryw.

O'r 17eg ganrif hyd 1959 a goresgyniad Tibet gan Gweriniaeth Pobl Tsieina, y Dalai Lama oedd pennaeth llywodraeth Tibet, gan reoli o'r brifddinas Lhasa. Er 1959, mae'r Dalai Lama yn arwain Gweinyddiaeth Ganolog Tibet, mewn alltudiaeth yn nhref Dharamsala yn Himachal Pradesh, India. Meddylir weithiau mai'r Dalai Lama yw pennaeth yr Ysgol Gelug ym Mwdhaeth Tibet, ond yn swyddogol mae'r swydd yn perthyn i'r Ganden Tripa, swydd dros dro a apwyntir gan y Dalai Lama ei hun.

Rhestr Dalai Lamas[golygu]

Ceir 14 ymrithiad neu ymgnawdoliad cydnabyddeig o'r Dalai Lama:

Enw Llun Dyddiadau Teyrnasiad Tibeteg/Wylie Trawslythreniad Tibetaidd Sillafiadau eraill
1. Gendun Drup 1st Dalai Lama.jpg 1391–1474 dim དྒེ་འདུན་འགྲུབ་
dge ‘dun ‘grub
Gêdün Chub Gedun Drub, Gedün Drup, Gendun Drup
2. Gendun Gyatso 2Dalai.jpg 1475–1541 dim དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་
dge ‘dun rgya mtsho
Gêdün Gyaco Gedün Gyatso, Gendün Gyatso
3. Sonam Gyatso 3rdDalaiLama2.jpg 1543–1588 1578–1588 བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་
bsod nams rgya mtsho
Soinam Gyaco Sönam Gyatso
4. Yonten Gyatso 4thDalaiLama.jpg 1589–1616 1601-1616 ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་
yon tan rgya mtsho
Yoindain Gyaco Yontan Gyatso
5. Lobsang Gyatso NgawangLozangGyatso.jpg 1617–1682 1642–1682 བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་
blo bzang rgya mtsho
Lobsang Gyaco Lobzang Gyatso, Lopsang Gyatso
6. Tsangyang Gyatso 6DalaiLama.jpg 1683–1706 1697–1706 ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་
tshang dbyangs rgya mtsho
Cangyang Gyaco
7. Kelzang Gyatso 7thDalaiLama.jpg 1708–1757 1751–1757 བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་
bskal bzang rgya mtsho
Gaisang Gyaco Kelsang Gyatso, Kalsang Gyatso
8. Jamphel Gyatso 8thDalaiLama.jpg 1758–1804 1786–1804 བྱམས་སྤེལ་རྒྱ་མཚོ་
byams spel rgya mtsho
Qambê Gyaco Jampel Gyatso, Jampal Gyatso
9. Lungtok Gyatso 9thDalaiLama.jpg 1806–1815 (1808–1815) ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་
lung rtogs rgya mtsho
Lungdog Gyaco Lungtog Gyatso
10. Tsultrim Gyatso 10Dalai.jpg 1816–1837  ?-1837 ཚུལ་ཁྲིམ་རྒྱ་མཚོ་
tshul khrim rgya mtsho
Cüchim Gyaco Tshültrim Gyatso
11. Khendrup Gyatso 11thDalaiLama1.jpg 1838–1856 1844–1856 མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་
mkhas grub rgya mtsho
Kaichub Gyaco Kedrub Gyatso
12. Trinley Gyatso 12thDalai Lama.jpg 1857–1875 11 Mawrth, 1873-March 1875? འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་
‘phrin las rgya mtsho
Chinlai Gyaco Trinle Gyatso
13. Thubten Gyatso 13th Dalai Lama Thubten Gyatso.jpg 1879–1933 1895–1933 ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་
thub bstan rgya mtsho
Tubdain Gyaco Thubtan Gyatso, Thupten Gyatso
14. Tenzin Gyatso Dalai Lama at WhiteHouse (cropped).jpg 1935–present 1950–heddiw
(mewn alltudiaeth heddiw)
བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་
bstan ‘dzin rgya mtsho
Dainzin Gyaco

Gweler hefyd[golygu]


Flag of Tibet.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Dibet. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato