Cynghanedd (barddoniaeth)

Oddi ar Wicipedia

Dull o drefnu geiriau ac odl mewn barddoniaeth er mwyn iddynt swnio'n bersain ac er mwyn i'r farddoniaeth fod yn gofiadwy ydy cynghanedd. Mae'n system o roi trefn arbennig ar gytseiniaid ac mae'n unigryw i'r Gymraeg, (er i farddoniaeth Llydaweg Canol hefyd gael system eitha tebyg). Mae'r gynghanedd yn drefn sydd yn mynd yn ôl i'r bymthegfed ganrif a chynt e.e. 'Hi hen eleni ganed' sy'n gynghanedd Draws gan Llywarch Hen (6ed Ganrif).

Pan fo cerdd yn cynnwys cynghanedd, dywedir ei bod yn gerdd gaeth.

Cynnwys 1 Prif fathau o gynghanedd 2 Is-ddosbarth 3 Ffurfiau newydd o gynghanedd 4 Y Pedwar Mesur ar Hugain 5 Cysylltiadau allanol

[golygu] Prif fathau o gynghanedd

Mae 4 prif fath o gynghanedd:

• Cynghanedd groes
• Cynghanedd draws
• Cynghanedd lusg
• Cynghanedd sain

[golygu] Is-ddosbarth

Mae is gategoriau o gynghanedd e.e.

• Cynghanedd groes o gyswllt
• Cynghanedd seingroes

[golygu] Ffurfiau newydd o gynghanedd

• Cynghanedd Erin
• Cynghanedd Sain Alun

[golygu] Y Pedwar Mesur ar Hugain

Defnyddir y gynghanedd ym mhob un o'r pedwar mesur ar hugain:

Y pedwar mesur ar hugain

Y pedwar mesur ar hugain yw'r gyfundrefn o fesurau caeth a ddaeth yn ganon awdurdodol ym marddoniaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol Diweddar, sef cyfnod Beirdd yr Uchelwyr. Rhestr Awdl gywydd Byr a thoddaid Clogyrnach Cyhydedd fer Cyhydedd hir Cyhydedd naw ban Cyrch a chwta Cywydd deuair fyrion Cywydd deuair hirion Cywydd llosgyrnog Englyn cyrch Englyn milwr Englyn penfyr Englyn proest cyfnewidiog Englyn proest cadwynog Englyn unodl union Englyn unodl crwca Gwawdodyn byr Gwawdodyn hir Hir a thoddaid Rhupunt byr Rhupunt hir Tawddgyrch cadwynog Toddaid This box: gweld • sgwrs • golygu

This box: gweld • sgwrs • golygu

[golygu] Cysylltiadau allanol

• Clywed Cynghanedd
• Annedd Y Cynganeddwyr