Cors Ddyga

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cors Ddyga
Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
Flooded track across the marshes - geograph.org.uk - 226516.jpg
Cors Ddyga: llwybr dan ddŵr
Cors Ddyga is located in Cymru
O fewn Cymru
Ardal ymchwil Cymru
Cyfesurynnau OS SH4460371420
Cyfesurynnau daearyddol 53°13′01″N 4°19′44″W / 53.217047°N 4.328801°W / 53.217047; -4.328801Cyfesurynnau: 53°13′01″N 4°19′44″W / 53.217047°N 4.328801°W / 53.217047; -4.328801
Diddordeb Bywyd gwyllt
Arwynebedd 1359.75 ha
Cofrestrwyd 01 Ionawr 1957
ID 496
Côd 31WZL

Cors yng ngorllewin Ynys Môn yw Cors Ddyga (Saesneg: Malltraeth Marsh). Mae wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1957 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.[1] Mae ei arwynebedd yn 1359.75 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Disgrifiad[golygu]

Ar un adeg roedd Cors Ddyga yn cael ei ffurfio gan aber Afon Cefni i'r dwyrain o bentref Malltraeth ac yn ymestyn bron hyd at dref Llangefni yng nghanol yr ynys. Roedd yn gwneud teithio o'r de i'r gogledd yn rhan orllewinol yr ynys yn anodd iawn. Dechreuodd hyn newid ar ôl 1824, pan adeiladwyd Cob Malltraeth ac y dechreuwyd canaleiddio Afon Cefni. Heblaw sythu Afon Cefni ei hun, adeiladwyd dwy ffos fawr, un bob ochr i'r afon.

Trwy wneud hyn, trowyd y rhan fwyaf o'r gors yn borfa. Bu cloddio am lo yma am gyfnod, a thrwy i'r tir syrthio i mewn i'r hen weithfeydd, ffurfiwyd y llynnau a elwir yn "Llynnau Gwaith-glo".

Mae darn sylweddol o ran ddwyreiniol Cors Ddyga yn awr yn warchodfa adar yn perthyn i'r RSPB, sydd wedi gwneud llawer o waith i adfer cynefin corsiog naturiol yma. Nid yw'r warchodfa ar agor i'r cyhoedd yn swyddogol hyd yma, er bod llwybr cyhoeddus yn ei chroesi.

Math o safle[golygu]

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol[golygu]

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau[golygu]