Clogyn aur Yr Wyddgrug

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Clogyn aur Yr Wyddgrug
Y cael lle cafwyd hyd i'r clogyn aur

Gwrthrych aur solet un-darn yw Clogyn aur Yr Wyddgrug sy'n dyddio o'r cyfnod 1900-1600 CC yn Oes yr Efydd. Fe'i darganfuwyd ger Yr Wyddgrug yn Sir y Fflint yn 1833. Mae'n bosibl y bu'n rhan o wisg seremonïol, mewn cyd-destun crefyddol efallai. Fe'i cedwir yn yr Amgueddfa Brydeinig yn Llundain.

Darganfuwyd y "clogyn" gan chwarelwyr ym Mryn yr Ellyllon, ger Yr Wyddgrug, yn 1833. Roedd yn gorwedd ar sgerbwd o fewn cistfaen o gerrig mewn carnedd gladdu o Oes yr Efydd. Dim ond darnau o'r sgerbwd oedd yn gyfan ac roedd y "clogyn" wedi cael ei niweidio'n sylweddol trwy ei wasgu. Roedd tua 200-300 gleiniau ambr arno yn wreiddiol, mewn rhesi, ond dim ond un sy'n weddill heddiw. Gerllaw cafwyd darn o liain garw a 16 dryll o efydd panel a fu ar gefn y gwrthrych aur efallai: mewn mannau roedd yr aur wedi ei bwytho i'r aur gyda rivets efydd. Roedd yno ddau 'strap' hefyd. Yn ymyl y gistfaen roedd llestr (urn) yn cynnwys esgyrn llosgedig a lludw, tua 0.6–0.9 m o'r bedd.

Lled y gwrthrych yw 458 mm (18 modfedd). Mae hynny'n awgrymu iddo gael ei fwriadu ar gyfer rhywun o gorffolaeth ysgafn ac mae archaeolegwyr yn meddwl ei fod ar gyfer merch.

Galw am ei ddychwelyd i Gymru[golygu]

Mae'r clogyn enwog yn un o'r trysorau o Gymru yn yr Amgueddfa Brydeinig y mae nifer o bobl wedi bod yn galw am eu dychweliad i gartref yng Nghymru. Cafwyd arddangosfa ar fenthyg yn Yr Wyddgrug yn 2002 ond mae'r Amgueddfa Brydeinig yn gyndyn iawn i adael i'r clogyn a gwrthrychau eraill - fel eu casgliad o feini ogam Cymreig sydd ar gadw mewn storfa - ddod yn ôl i Gymru.

Llyfryddiaeth[golygu]

  • Powell, T. G. E., 'The gold ornament from Mold, Flintshire, North Wales' Proceedings of the Prehistoric Society 19, 1953, 161-79
  • Taylor, J. J., Bronze Age goldwork of the British Isles (Gwasg Prifysgol Caergrawnt, 1980)

Dolenni allanol[golygu]