Caerllion

Oddi ar Wicipedia

Caerllion Casnewydd

Tref ar lannau gorllewinol Afon Wysg, ger Casnewydd, yw Caerllion, hefyd Caerllion-ar-Wysg (Saesneg: Caerleon); rhif OS: ST3390. Ystyr Caerllion ydy 'caer y llengoedd'.

Yn y cyfnod Rhufeinig, fel Isca Silurum, roedd Caerllion yn ganolfan i'r lleng Legio II Augusta. Symudodd y lleng i Gaerllion tua'r flwyddyn 74, a bu yma am ganrifoedd, efallai tan ddechrau'r bedwaredd ganrif. Mae'r olion o'r cyfnod yma yn parhau i fod yn nodwedd amlycaf Caerllion. Ymhlith yr olion mae olion barics y llengfilwyr, y baddondy, y muriau oedd yn amgylchynu'r gaer, a'r amffitheatr tu allan i'r muriau. Enw Rhufeinig ar y dref oedd 'Iskalis' a ddaeth o enw'r afon: Wysg.

Yn yr Historia Regum Britanniae gan Sieffre o Fynwy, Caerllion yw prifddinas y Brenin Arthur.