Amhrán na bhFiann

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Amhrán na bhFiann ("Cân y Milwr") yw anthem cenedlaethol Gweriniaeth Iwerddon. Peadar Kearney ysgrifennodd y geiriau, a Kearney a Patrick Heeney y dôn. Cyhoeddwyd y gân am y tro cyntaf yn yr Irish Freedom yn 1912 (ond cyfansoddwyd y gân yn 1907).

Roedd y gân yn anhysbys tan y cafodd ei chanu yn Swyddfa'r Post Cyffredinol (GPO) yng Ngwrthryfel y Pasg yn 1916, ac wedyn mewn gwersylloedd dalgadwraeth ym Mhrydain. Daeth yn anthem swyddogol y wladwriaeth yn 1926.

Mae'r anthem yn cynnwys y gytgan yn unig, (dechrau Sinne Fianna Fáil . . . tan . . . Amhrán na bhFiann. isod). Mae'r ddwy linell gyntaf, a'r ddwy linell olaf, yn ffurfio'r Cyfarchiad Llywyddol, sydd yn cael eu chwarae pan mae Arlywydd Iwerddon yn mynychu digwyddiadau.

Yn y blynyddoedd diweddar, mae rhai papurau newydd Gwyddelig wedi cynnig newid yr anthem am fod y geiriau'n rhy dreisiol a gwrth-Brydeinig, a bôd y dôn yn rhy anodd i fandiau ei chwarae yn iawn (fel mae tîmau chwaraeon Gwyddelig yn darganfod yn aml pan mae'r gân gyfan yn cael ei chwarae (nid ond y cytgan), neu pan mae'r darn iawn yn cael ei chwarae yn rhy gyflym neu yn rhy araf!).

Geiriau[golygu]

Gwyddeleg

Seo dhibh a cháirde duan Oglaigh,
Cathréimeach briomhar ceolmhar,
Ár dtinte cnámh go buacach táid,
'S an spéir go min réaltogach
Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo
'S go tiúnmhar glé roimh thíocht do'n ló
Fé chiúnas chaomh na hoiche ar seol:
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.
Sinne Fianna Fáil
A tá fé gheall ag Éirinn,
buion dár slua
Thar toinn do ráinig chugainn,
Fé mhóid bheith saor.
Sean tír ár sinsir feasta
Ní fhagfar fé'n tiorán ná fé'n tráil
Anocht a théam sa bhearna bhaoil,
Le gean ar Ghaeil chun báis nó saoil
Le guna screach fé lámhach na bpiléar
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.
Cois bánta réidhe, ar árdaibh sléibhe,
Ba bhuachach ár sinsir romhainn,
Ag lámhach go tréan fé'n sár-bhrat séin
Tá thuas sa ghaoith go seolta
Ba dhúchas riamh d'ár gcine cháidh
Gan iompáil siar ó imirt áir,
'S ag siúl mar iad i gcoinne námhad
Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.
A bhuíon nách fann d'fhuil Ghaeil is Gall,
Sin breacadh lae na saoirse,
Ta scéimhle 's scanradh i gcroíthe namhad,
Roimh ranna laochra ár dtire.
Ár dtinte is tréith gan spréach anois,
Sin luisne ghlé san spéir anoir,
'S an bíobha i raon na bpiléar agaibh:
Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.

Cyfieithiad answyddogol i'r Gymraeg

Canwn gân, cân milwr,
Gyda chytgan bywiog llon,
Tra ymgasglwn wrth ein coelcerthi o dân,
Y nefoedd serennog uwch ein pennau;
Yn ddiamynedd am y brwydr i ddod,
Ac fel arhoswn olau'r bore,
Yma yn nhawelwch y nos,
Datganwn gân milwr.
Milwyr ydym ni
Wedi addo ein bywydau i Iwerddon;
Mae rhai wedi dod
O dir dros y don.
Wedi tyngu i ddod yn rhydd,
Ni fydd gwlad hynafol ein tadau
Yn cysgodi'r unben na'r caethwas.
Heno criwiwn bwlch peryglus
Mewn achos Erin, am ddrwg neu dda
Rhwng rhuo'r canonau a sain y reiffl
Datganwn gân milwr.
Mewn dyffryn las, ar carreg dyrog,
Ymladdodd ein tadau o'n blaen,
Gorchfygodd o dan yr un faner hen
Sy'n hofran falch uwch ein pennau.
Plant hil ymladd ydym ni,
Sydd byth wedi gwybod gwarth,
Ac fel gorymdeithiwn i wynebu'r gwrthwynebydd,
Datganwn gân milwr.
Meibion y Gael! Dynion y Polyn!
Mae'r dydd hir-wyliedig yn gwawrio;
Bydd rhengoedd clòs Inisfail
Yn gwneud i'r Gormeswr grynu.
Mae tanau ein gwersyll yn llosgi'n isel;
Gwelwch yn y ddwyrain dywyn ariannaidd,
Dacw'r gelyn o Saes yn disgwyl,
Datganwn gân milwr.

Cyswllt allanol[golygu]