Alffred Fawr
Roedd Alffred Fawr (Ælfred neu Alfred, o Hen Saesneg: Ælfrēd) (c. 849 – 26 Hydref 899) yn frenin ar y deyrnas Eingl-Sacsonaidd ddeheuol Wessex o 871 hyd 899. Mae Alffred yn enwog am amddiffyn Lloegr yn erbyn ymosodiadau gan y Llychlynwyr. Cofnodir manylion ei fywyd gan yr ysgolhaig Cymreig cynnar Asser.
Cynnwys |
[golygu] Bywyd Cynnar
Cafodd Alffred ei eni rhwng 847 ac 849 O.C. yn Wantage. Roedd e’n fab i bumed Brenin Wessex, Ethelwulf, a’i wraig cyntaf, Osburga. Maen nhw’n dweud yr aeth Alffred i Rufain pan oedd yn bump oed, ac wedi ymweld â Siarl, Brenin Ffrainc, gyda’i dad rhwng 854-855. Bu farw Ethelwulf yn 858, a chafodd Wessex ei reoli gan dri brawd Alffred, un ar ôl y llall. Am flynyddoedd, talent yn ddrud i'r Daniaid i adael ei bobl yn llonydd, ond yn 870 glaniodd llu enfawr ohonynt a chafwyd blynyddoedd o frwydro. Cofnodir i o leiaf 9 brwydr ddigwydd, gydag Alffred yn trechu ar 5 Ionawr, 871 gerllaw Reading a phum diwrnod wedyn ym Mrwydr Ashdown (Berkshire) ond ar 22 Mawrth ym Mrwydr Merton yn Wiltchire, lladdwyd ei frawd Ethelred.
[golygu] Brenin Wessex
Coronwyd Alffred yn frenin Wessex ac aeth ati i geisio heddwch.
[golygu] Cofiant
Ysgrifennodd yr esgob Asser y Vita Ælfredi regis Angul Saxonum yn 893.
[golygu] Gweithiau am Alfred
Mae opera enwog gan Thomas Arne am Alfred sy'n cynnwys y gân Rule Britannia fel ffinale. Ymgais bwriadol i asio hanes brenin Lloegr gyda'r enw Prydain.
