Afrikaans

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Afrikaans ()
Siaredir yn: De Affrica a Namibia.
Parth: De Affrica (rhanbarth)
Cyfanswm o siaradwyr: 6.4 miliwn fel iaith gyntaf
6.75 miliwn gan gynnwys siaradwyr ail iaith
Safle yn ôl nifer siaradwyr:
Achrestr ieithyddol: Indo-Ewropeaidd

 Germanaidd
  Orllewinol
   Isel Fraconin
     Afrikaans

Statws swyddogol
Iaith swyddogol yn: De Affrica
Rheolir gan: Die Taalkommissie
Codau iaith
ISO 639-1 af
ISO 639-2 afr
ISO 639-3 afr
Gweler hefyd: IaithRhestr ieithoedd

Un o ieithoedd De Affrica yw Afrikaans. Mae'n tarddu o'r iaith Iseldireg ond yn sefyll ar wahân iddi fel Iaith Germanaidd yn y teulu o ieithoedd Indo-Ewropeaidd.

Datblygodd Afrikaans yn Ne Affrica gyda dyfodiad yr Afrikaniaid (Boeriaid) yn y 18fed ganrif. Mae'n iaith swyddogol yn y wlad ers 1925. Mae'r iaith yn cynnwys dylanwadau o ieithoedd eraill megis Ffrangeg a Saesneg a hefyd iaith y caethwaesion a'r gweithwyr a ddygwyd neu ddenwyd i weithio i'r Iseldirwyr gwreiddiol e.e. Malayeg o drefedigaethau'r Iseldiroedd yn nwyrain Asia a hefyd y brodorion Khoi a San. Mae'r iaith felly, o'r cychwyn, wedi bod yn iaith amlethnig.

Demograffeg Siaradwyr Afrikaans[golygu]

Rhenir ei siaradwyr mamiaith yn weddol gyfartal rhwng bobl gwyn a phobl o dras cymyst, y 'Cape Coloured'. Ceir hefyd lleiafrif fechan o bobl ddu sydd yn siarad Afrikaans fel mamiaith.

Yn ôl Cyfrifiad 2011 De Africa mae 7 miliwn o bobl yn siarad Afrikaans fel iaith gyntaf (13% o'r boblogaeth). Mae'n iaith gyntaf 70% (3.5 miliwn person) o'r gymuned 'Lliw' a 60% (2.7 miliwn) o'r gymuned gwyn. Ceir oddeutu 600,000 o bobl Ddu sy'n siarad Afrikaans fel iaith gyntaf hefyd.

Mae 11% o boblogaeth Namibia hefyd yn siarad Afrikaans ac yn lingua franca mewn sawl sefyllfa. Mae'r rhan fwyaf o'r siaradwyr yn ardal y brifddinas, Windhoek a'r ardaloedd sy'n ffinio a thalaidd Gogledd y Penrhyn yn Ne Affrica.

Amcangyfrifir fod rhwng 15 - 23 miliwn o bobl yn gallu siarad Afrikaans fel iaith gyntaf neu ail neu drydydd iaith.

Mae Afrikaans yn nodweddiadol am fod yn un o'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd mwyaf analytig. Hi yw'r unig iaith Germanaidd sydd wedi datblygu'n sylweddol ar gyfandir Affrica.

Y Taalmonument - Cofeb i'r Iaith Afrikaans[golygu]

Un o hynodrwydd ei siaradwyr yw iddynt adeiladu'r Taalmonument, Cofeb yr Iaith Afrikaans, yn nhref Paarl yn nhalaith y Penrhyn Orllewinnol. Agorwyd y gofeb yn 1965 i nodi hannercan mlwyddiant gwneud yr iaith yn iaith swyddogol. Mae'r Gofeb yn cynnwys parc ac amgueddfa.

Ffynonellau[golygu]

Wikipedia
Argraffiad Afrikaans Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd
Globe of letters.svg Eginyn erthygl sydd uchod am iaith. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Flag of South Africa.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Dde Affrica. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am Afrikaans
yn Wiciadur.