Afon Brahmaputra

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Map o gwrs Afon Brahmaputra
Afon Barhamputra (Yarlung Tsangpo) yn llifo trwy ucheldiroedd Tibet.
Golygfa dros y Brahmaputra ger Sukleswar ghat yn Guwahati.

Afon fawr yn Asia sy'n llifo trwy sawl gwlad yw Afon Brahmaputra, a elwir hefyd yn Tsangpo-Brahmaputra (Assameg ব্ৰহ্মপুত্ৰ Brôhmôputrô; Bengaleg ব্রহ্মপুত্র নদ Bromhoputro; Hindi ब्रम्हपुत्र Bramhaputra "Mab Brahma"; Tibeteg ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་ Yar klung gtsang po / Yarlung Tsangpo).

O'i tharddle ger Llyn Manasarovar yn ne-orllewin Tibet fel Afon Yarlung Tsangpo, mae'n llifo ar draws rhan ddeheuol y wlad honno i dorri trwy'r Himalaya i Arunachal Pradesh lle mae'n cael ei hadnabod fel Afon Dihang. Mae hi'n llifo i gyfeiriad y de-orllewin trwy Ddyffryn Assam fel y Brahmaputra ac yna i gyfeiriad y de trwy Fangladesh fel Afon Jamuna lle mae'n cael ei chroesi gan Pont Jamuna. Ym Mangladesh mae'n ymuno ag un o ganghennau Afon Ganges i ffurfio delta anferth ar lan Bae Bengal. Gyda hyd o tua 1,800 milltir (2,900 km), mae'r afon yn llwybr fasnach pwysig ac yn dyfrhau llawer o dir, yn arbennig yn ei rhannau isaf ar is-gyfandir India. Am flynyddoedd lawer bu ei tharddle a'i chwrs trwy Dibet yn ddirgelwch i Ewropeaid, ac ni ddarganfuwyd y Yarlung Tsangpo tan 1884-86; defnyddir yr enw Afon Tsangpo-Brahmaputra weithiau mewn canlyniad. Ym Mangladesh mae'r Brahmaputra yn ymuno ag Afon Ganga. Cyn cyrraedd Bae Bengal mae'r ddwy afon unedig hyn yn ffurfio delta y Sunderbans, un o gadarnleoedd olaf y teigr ar yr is-gyfandir.

Mae rhannau isaf yr afon yn gysegredig gan Hindwiaid. Yn y gwanwyn mae llif yr afon yn chwyddo gan eira toddedig o'r Himalaya a cheir llifogydd mawr sy'n gallu bod yn drychinebus, er eu bod hefyd yn ffrwythlonni'r tir ac felly'n bwysig i amaeth yn yr ardal.

Dolenni allanol[golygu]