Adamnán

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Abaty Iona

Roedd Adamnán (c.624-704) yn eglwyswr o Wyddel ac yn awdur yn yr iaith Ladin.

Adamnán oedd nawfed abad Abaty Iona, yng ngorllewin yr yr Alban, rhwng 679 a'i farwolaeth yn 704.

Yn ystod ei amser yn Iona ysgrifennodd y Vita Columbae, buchedd Ladin y sant Colum Cille (Columba), sylfaenydd Abaty Iona. Mae'n destun pwysig o safbwynt ei werth llenyddol a hanesyddol.

Mae Adamnán ei hun yn wrthrych buchedd Wyddeleg o ail hanner y 10fed ganrif, sef Betha Adamnán, sy'n ei borteadu fel sant yn gwneud miraglau ac yn gwrthwynebu rheolwyr seciwlar, ond nid oes iddi lawer o werth hanesyddol.

Mae gweithiau eraill amdano yn cynnwys Fís Adamnán (Gweledigaeth Adamnán), testun Gwyddeleg o'r 9fed ganrif neu ddechrau'r 10fed ganrif. Ynddo mae angel yn tywys enaid yr abad trwy amryfal ardaloedd yr Isfyd.

Mae testun Cyfraith Wyddelig Cáin Adamnán yn dyddio o'r cyfnod ar ôl marwolaeth Adamnán. Ei brif bwnc yw troseddau yn erbyn merched, plant ac eglwyswyr.

Ffynhonnell[golygu]

  • Bernhard Maier, Dictionary of Celtic Religion and Culture (Woodbridge, 1997)